Is bijenwas en honing ‘cruelty-free’?

Bijenwas en honing worden veelvoudig gebruikt in natuurlijke en “diervriendelijke” producten. Maar zijn deze producten wel diervriendelijk? Er zijn immers bijen nodig om deze ingrediënten te produceren. Ik worstel hier al jaren mee, voornamelijk omdat biologische bijenwas en honing veelvoudig gebruikt worden in veel natuurlijke en “ethische” producten. Zijn deze bedrijven dan onwetend over de herkomst van bijenwas en honing? Of bestaat er ook ‘cruelty-free’ bijenwas? Ik deed hier meer onderzoek naar.

Wat is bijenwas en honing?

Bijenwas en honing wordt geproduceerd door bijen. Honing wordt gemaakt van nectar: bijen nemen de nectar van bloemen met hun tong op en bewaren het in hun lichaam. Wanneer ze zijn teruggevlogen naar hun bijenkorf of bijenkast leggen ze de nectar in een honingraat (gemaakt door de bijen van was – bijenwas) en maken ze er honing van. Dit is een heel proces, waarbij de nectar bewerkt wordt met enzymen en het water in de nectar wordt gereduceerd. Uiteindelijk ontstaat er honing en dit is het voedsel van de bijen. Onder de juiste omstandigheden zijn bijen in staat om meer honing te maken dan zij nodig hebben, waardoor imkers een deel van de honing kunnen afnemen.

De meeste veganisten vermijden bijenwas en honing en daar heb ik respect voor. Als je een vegan lifestyle nastreeft en alle dierlijke ingrediënten uitsluit, dan begrijp ik dat dit ook voor ingrediënten gewonnen en gemaakt door insecten geldt. Ik schrijf dit artikel dan ook niet om deze groep van gedachten te laten veranderen. Ik schrijf het voor mensen zoals ik: op het randje van vegetariër, vegan of flexi-vegan/tariër (of hoe je jezelf ook ziet) die bewuste keuzes willen maken die bij hun levensstijl passen.

Redenen om geen honing en bijenwas te kopen

Als je onderzoek naar bijenwas en honing doet kom je veel tegenstrijdige informatie tegen. Websites die tegen de bijenindustrie zijn staan vol met nare verhalen over bijen in fabrieken waarbij de vleugels worden afgeknipt. De bijenkoningin wordt kunstmatig geïnsemineerd door bijen die vervolgens gedood worden. Imkers zouden niet alleen de bijen slecht behandelen, maar het milieu zou er ook geen baat bij hebben. De vele pesticiden die gebruikt worden zijn schadelijk voor het milieu en onze gezondheid. Daarnaast wordt er vaak teveel honing afgenomen, waardoor de bijen niet genoeg honing voor zichzelf hebben en imkers de bijen enkel suikerwater voeren. Dat klinkt allemaal niet zo best natuurlijk en als dit gangbaar is in de reguliere bijenindustrie, is dit voor mij reden genoeg om bijenwas en honing te laten staan.

Biologische bijenwas en honing

Maar de paar producten die ik nog gebruik met bijenwas of honing zijn van biologische afkomst. Wat betekent een biologisch certificaat in het geval van bijenwas en honing voor de bijen en het milieu? Dit zijn een aantal regels waaraan biologische imkers moeten voldoen in Nederland:

– De bijenkasten moeten in de natuur geplaatst worden met bronnen van schoon water, nectar en stuifmeel binnen een straal van 3 kilometer. Stuifmeel en nectar leveren natuurlijk voedsel voor de bijen.

– In de omgeving van de standplaats moeten de gewassen en vegetatie voor minimaal 50% biologisch zijn.

– Er mogen enkel licht milieubelastende technieken worden toegepast op deze gewassen, dus geen schadelijke pesticiden.

– Indien nodig mogen bijen bijgevoerd worden met biologische honing, biologische suikerstroop of biologische suiker.

– Er mogen geen bijen gedood worden tijdens de honingwinning en er mag geen honing afgenomen worden uit raten met broed (jonge bijen).

– Het is niet toegestaan om de vleugels van de koningin te knippen.

Zoals ik het heb begrepen zijn de regels voor biologische en duurzame imkers in de EU en Nieuw Zeeland (waar bijvoorbeeld manuka honing vandaan komt) vergelijkbaar. Je kunt ervan uitgaan dat producten met een biologisch certificaat op de verpakking zoals Demeter, EU Organic, Soil Association Organic Standard, BDIH, Cosmos en NaTrue zich aan bovenstaande regels houden.

Wat ik heb besloten

Na tientallen websites en forums doorgenomen te hebben met voor- en nadelen over de bijenindustrie, ben ik er voor mezelf uit. Ik hoef geen honing meer te eten of in mijn thee te doen (want: genoeg vegan alternatieven), maar een klein percentage biologische bijenwas of honing in natuurlijke verzorgingsproducten vind ik oké. Ik geloof dat er veel biologische imkers zijn die het werk uitvoeren met respect voor de bijen, de natuur en onze gezondheid. De meeste natuurlijke cosmeticamerken zijn vrij transparant over waar hun bijenwas en honing vandaan komt, iets dat ik zeer op prijs stel, want zo kan je als consument de juiste keuze voor jezelf maken.

Reguliere producten met bijenwas of honing van merken die zich niet bezig houden met duurzaamheid of diervriendelijke productie vermijd ik. De vraag naar honing is groot en dat zorgt, zoals zoveel industrieën, voor problemen. Daarom wil ik persoonlijk geen producten met honing of bijenwas van bedrijven kopen die geen biologisch certificaat hebben of die niet kunnen aantonen ethisch te werk te gaan. Er bestaan kleinere lokale imkers zonder biologisch certificaat, die hun bijen op de eerste plek zetten en in mijn mening ook goed werk doen met betrekking tot onze natuur en het behoud van de bijen. Het is daarom altijd slim om de herkomst van honing of bijenwas in producten te achterhalen, zodat je weet wat je koopt.

Is honing en bijenwas diervriendelijk?

Ik geloof dat biologische en kleinschalige lokale imkers die de bijen met respect behandelen, producten leveren die enigszins diervriendelijk te noemen zijn. Zolang de bijen de ruimte krijgen, in de natuur verblijven en genoeg honing voor zichzelf mogen houden hebben ze naar mijn mening een goed leven. Helaas is het merendeel van de honing en bijenwas in de supermarkt en in producten niet biologisch. De reguliere commerciële bijenindustrie zou ik niet zo snel diervriendelijk noemen en deze industrie wil ik dan ook niet steunen.

Streef jij naar een 100% veganistische en diervriendelijke levensstijl, dan begrijp ik dat je het misschien niet eens bent met mijn mening. Het is uiteraard jouw volle recht om deze producten te vermijden. Eet je wel regelmatig honing of gebruik je cosmetica met honing of bijenwas? Doe dan eens onderzoek naar de herkomst van de ingrediënten, want misschien steun je onbewust dieronvriendelijke praktijken. Check tevens onderstaande bronnen met zowel voor- als nadelen over de bijenindustrie, hier heb ik veel aan gehad.

Bronnen & meer informatie:

The Honey Industry, PETA
Is honey vegan?, Beepkeeping Like a Girl
Infoblad Biologische Bijenhouderij, SKAL
Honey Buyers Guide – Organic Honey, Honeytraveler.com

Share:

14 Reacties

  1. 01/09/2017 / 08:39

    Fijn artikel! Ik heb gekozen voor een vegan lifestyle (eten/leven dus) en daarom gebruik ik geen honing & bijenwas!

  2. 01/09/2017 / 10:49

    Dankjewel voor alweer een erg duidelijk artikel! Ik ga eens uitzoeken in welke reguliere producten in m’n stash bijenwas of honing zit en bijvriendelijke alternatieven zoeken.

  3. Renate
    01/09/2017 / 12:29

    bedankt voor je informatieve en duidelijke artikel, hier hebben zeker veel mensen iets aan. Persoonlijk vermijd ik bijenwas en honing helemaal, maar goed dat je hier wel aandacht aan besteed :)

  4. 01/09/2017 / 12:31

    Dankjewel voor de opheldering Sophie. Ik ben zelf tot een vergelijkbare conclusie gekomen. Ik gebruik agave siroop in plaats van honing om gerechten te zoeten, maar bij cosmetica let ik hier minder op (wel biologisch & natuurlijk). Hoewel ik me er toch soms wel ‘schuldig’ over kan voelen. Als er een alternatief is dat ik net zo fijn vind, dan kies ik altijd daarvoor. Mijn consumptie hiervan is dus wel heel minimaal. Maar het blijft een lastige kwestie. Ik vind honing in zeep namelijk wel een heel fijn ingrediënt, omdat het antibacterieel werkt.

    • 01/09/2017 / 22:31

      Begrijp ik! Bij mij werkt manuka honing erg goed, mijn favoriete masker om mijn huid te kalmeren bevat bijvoorbeeld manuka honing en ik heb nog geen alternatief gevonden dat net zo goed werkt. Indien ik dit wel vind, dan stap ik gewoon over. Maar voor nu vind ik het dus oké om nog te gebruiken :)

  5. 01/09/2017 / 14:20

    Sterk artikel. Ik ben zo’n veganist die geen honing eet en ook geen cosmeticaproducten met bijenwas en honing gebruikt, maar ik vind het goed dat je aandacht besteedt aan de biologische varianten. Voor veel mensen is streng veganisme (of überhaupt veganisme) simpelweg niet haalbaar, dus het is belangrijk om te laten zien dat er minder dieronvriendelijke opties bestaan.

  6. 01/09/2017 / 19:49

    Ik hou van honing. Ik heb onlangs ontdekt dat er een imker in mijn buurt woont, dus die ga ik binnenkort zeker eens bezoeken. De hoeveelheid genoeg die een lokale imker heeft is beperkt, op is op, dus dan begin je honing automatisch als iets heel kostbaar te bekijken, je moet immers opnieuw zes maand wachten op een nieuw potje van die lekkernij.
    Ik had me er verder nog niet in verdiept en wist niet dat ze bijvoorbeeld vleugels afknipten. Soms snap ik de mensheid niet goed.

  7. Judy
    01/09/2017 / 19:53

    Dankje voor het delen van je onderzoek! Ik kan me wel vinden in jouw mening. Het enige is dat ik denk, als er een mooi alternatief is zou ik dat toch eerder kiezen – cosmetica voelt voor mij als een relatief nutteloze reden om dieren voor te gebruiken. Voeding vind ik belangrijker voor de gezondheid, al kan honing misschien ook wel weer bijdragen aan een gezonde huid.
    Denk je hier hetzelfde over bij koekjes en andere (bewerkte) voeding? (Dat het biologisch moet zijn?) Ik gebruik al geen honing meer in de thee enzo, maar denk dat ik het nog wel binnenkrijg via bijv. een mueslireep.

    • 01/09/2017 / 22:35

      Bij mij heeft een vegan variant ook de voorkeur, ik weet dan ook niet of ik voor altijd deze producten blijf gebruiken. Voor nu voelt het alleen nog oké om ze wel te gebruiken en eventueel opnieuw te kopen, totdat ik goede alternatieven heb gevonden.

      Bewerkte producten zoals snacks e.d. hoeven voor mij niet perse biologisch te zijn, wel het liefst vegan. Ik koop dus gewoon Oreo koekjes en vegan chocolade chip koekjes die niet altijd bio zijn. Gewoon een beetje balans zoeken dus, het hoeft voor mij niet perfect ;)

  8. Marianne
    01/09/2017 / 22:09

    Bijenwas wordt uit de kast gehaald door de imker-ik noem mezelf liever bijenhouder, omdat ik het niet voor de honing doe-wanneer het tijd is voor raatvernieuwing. Bijenkoningin legt haar eitjes het liefst in glimmend schone cellen. Na een aantal generaties zijn de cellen niet meer helder en kunnen ze worden vernieuwd. Dit doe ik ook. De was die eruit komt, wordt gesmolten in een zonnewassmelter-jawel, op zonneenergie- en daarna verwerk ik het met de honing van mijn bijen en biologische kokosolie tot een balsem. Het verzorgt lippen heel goed, scheurtjes herstellen in een nacht tijd, koortslippen worden zelfs voorkomen. Ook plekjes op de huid worden verzorgd. Ik ben maar een hobbyist, kan ook niet zeggen dat mijn bijen biologisch leven, maar ik kan wel zeggen dat ik geen oxaalzuur of andere middelen gebruik. Waarom zou je de mooie dingen die de bijen je geven zonder dat ze er zelf de dupe van worden nu niet gebruiken?

  9. 02/09/2017 / 08:44

    Ik vind honing denk ik één van de moeilijkste producten om te laten staan sinds ik vegan ben. A omdat ik het heel lekker vind, en B omdat het gezond is. Zeker dat laatste geldt niet voor andere dierlijke producten. Voor cosmetica vind ik het niet moeilijk om honing en was te laten staan, omdat ik hier minder waarde aan hecht. Heel fijn dat je zo ingaat op de biologische en lokale teelt. Dit geeft een duidelijk tegengeluid en biedt nuance op dit gebied!

  10. 03/09/2017 / 11:42

    Hi! Wat een fijn artikel! Bedankt! Eindelijk een duidelijk beeld van hoe het in elkaar zit. Wij eten namelijk zelf wel honing thuis, maar uitsluitend van imkers die het beste voor hebben met hun bijen en zeer duurzaam met hun volkjes omgaan. Mooi artikel!

  11. Hanna
    03/09/2017 / 23:26

    Bedankt voor de heldere uiteenzetting !

  12. 05/09/2017 / 09:33

    Fijn artikel, goed geschreven. Bedankt voor het plaatsen vond het erg leuk om te lezen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *