Dierproeven op cosmetica onder REACH, China & TTIP

dierproefvrij cosmetica nederland

Een paar weken geleden had ik een discussie met iemand over mijn dierproefvrije lijst. Volgens haar was deze lijst namelijk overbodig, omdat alle cosmetica in Nederland sinds 2004 dierproefvrij zou zijn. Gisteren kreeg ik een nogal denigrerend mailtje van een cosmeticabedrijf, dat verbaasd was dat ik aan hun de vraag stelde of hun cosmetica dierproefvrij was. “Je moet maar eens met de NCV gaan praten, want je vragen zijn achterhaald“. Is dit waar? Komen dierproeven op cosmetica anno 2015 niet meer voor en heeft mijn blog daarom weinig toegevoegde waarde?

Om maar meteen antwoord te geven op bovenstaande vraag: nee. Dierproeven worden nog steeds uitgevoerd voor de cosmetica industrie, ook in Europa. Dit heeft drie redenen:

Probleem 1: REACH

In 2013 schreef ik al een artikel over REACH (Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemical substances). Het doel van REACH is om Europese consumenten en het milieu te beschermen tegen potentieel gevaarlijke chemische ingrediënten in alledaagse producten zoals cosmetica en schoonmaakmiddelen. Daarom is besloten om zo’n 30.000 ingrediënten te beoordelen op hun veiligheid door verschillende testen, waaronder dierproeven. In 2013 is echter ook het dierproeven verbod in de EU in zijn geheel ingegaan, op zowel eindproducten, ingrediënten in cosmetica als geïmporteerde cosmetica producten. In 2013 kon ik nog geen duidelijke informatie vinden over hoe dit dierproevenverbod zich stand zou houden tegenover REACH, maar sinds vorig jaar is hier duidelijkheid over gekomen: REACH staat boven de dierproefvrije wetgeving in de EU (bron 1).

Wat houdt dit precies in? Dat ingrediënten die in zowel cosmeticaproducten als in schoonmaakmiddelen bijvoorbeeld (en dat zijn er heel veel) gebruikt worden, alsnog op dieren getest mogen worden. Daarnaast mogen ingrediënten die enkel voor de cosmetica industrie gebruikt worden, ook op dieren getest worden wanneer niet duidelijk is of het ingrediënt veilig is voor de gezondheid van de mens of het milieu. Ik kan geen exacte data vinden over welke ingrediënten dit gaat en hoeveel, maar volgens de ECEAE zijn het tussen de 13 en 54 miljoen dieren die voor REACH gebruikt kunnen worden (bron 2). De European Chemicals Agency geeft zelf aan dat dierproeven enkel als “laatste redmiddel” gebruikt worden (bron 3), maar zelfs dat zou door het verbod op dierproeven voor de cosmetica industrie niet toegestaan mogen worden. Helaas houdt de wetgeving hier dus geen stand en worden binnen Europa cosmetica ingrediënten nog steeds op dieren getest.

dierproeven REACH
Dierproeven die toegestaan zijn binnen REACH (bron 1)

Probleem 2: China

Aan de vaste lezers van mijn blog hoef ik het verhaal rondom China niet meer uit te leggen, maar hierbij in een notendop: China verplicht dierproeven op zowel geïmporteerde cosmetica producten als op nieuwe cosmetica ingrediënten. Hierdoor kunnen cosmeticamerken nog niet dierproefvrij in China producten verkopen, en zijn deze merken hierdoor wereldwijd niet dierproefvrij. Ik schreef een tijdje terug nog een artikel over de nieuwste ontwikkelingen in China rondom hun dierproevenbeleid, maar helaas houdt dit nog steeds in dat dierproeven op grote schaal worden toegepast.

Wat heeft dit met Nederland te maken? Veel internationale cosmeticamerken verkopen in zowel Nederland als China. Als je de Nederlandse en Chinese websites van deze merken met elkaar vergelijkt, zie je weinig verschil in het aanbod van producten. Nieuwe producten worden zowel in China als in Nederland gelanceerd. Eigenlijk zou dit niet mogen: de wetgeving in de EU (diezelfde wetgeving die ontweken wordt door REACH) stelt dat er geen nieuwe cosmetica producten de EU binnen mogen komen die elders op dieren getest zijn. Toch gebeurt dit, want we kunnen ervan uitgaan dat deze nieuwe producten in China op dieren getest worden. En toch liggen ze ook in onze schappen. Hoe kan dit?

benefit test op dieren
De nieuwste Benefit mascara – hetzelfde product is in beide regio’s in 2015 op de markt gebracht (bron 8)

Ik doe hier nu al langer dan een jaar onderzoek naar, maar helaas kan of wil niemand mij hier een duidelijk antwoord op geven. Stichting Proefdiervrij geeft aan dat zij geen duidelijk antwoord hebben over het omzeilen van de wetgeving (bron 4) en verwijst door naar de NCV (Nederlandse Cosmetica Vereniging). De NCV claimt dat dierproeven in Europa niet meer worden uitgevoerd sinds 2009 (bron 5). In een email naar mij eerder dit jaar gaven ze verder aan dat zij China en Nederland zien “als twee gescheiden werelden. De producten in China moeten en zullen over het algemeen voldoen aan de eisen die de nationale overheid aan ze stelt; die zijn anders dan in Nederland. (…) Dat marketing en verpakking van cosmeticaproducten in China en Nederland overeen komen, zegt niet iets over de methode waarop de veiligheid van de producten is vastgesteld.” Voor meer informatie verwezen zij me weer door naar de NWA.

De NWA (Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit) zou het naleven van de wetgeving moeten controleren en per product beoordelen hoe de veiligheid is vastgesteld. Ik heb van de zomer contact opgenomen met de NWA en hun een paar vragen gesteld. Zoals de vraag of iemand dit controleert en zo ja hoe, en hoe het kan dat in China en Nederland dezelfde nieuwe collecties in de winkels liggen. Helaas heb ik nooit antwoord mogen ontvangen van de NWA, dus ik kan alleen maar mijn eigen conclusies trekken na mijn onderzoek: dit wordt niet gecontroleerd of er wordt, net zoals voor REACH, een uitzondering gemaakt voor de wetgeving in China en dit wordt bewust stilgehouden.

Probleem 3: TTIP

Voor wie nog nooit van TTIP (Transatlantic Trade and Investment Partnership) heeft gehoord: dit nieuwe handelsverdrag tussen Europa en Noord-Amerika zal de regels omtrent importeren en exporteren van goederen tussen de twee werelddelen vereenvoudigen. Wat betekent dit voor de cosmetica industrie? Dat Amerika en Europa zullen werken aan gezamenlijke richtlijnen voor de veiligheid van cosmetica producten. De richtlijnen en wetgevingen verschillen op dit moment namelijk behoorlijk. Zo zijn er in Europa 1377 ingrediënten verboden om te gebruiken in cosmetica producten, in Amerika maar 11. Ook worden cosmetica producten en ingrediënten in Amerika nog steeds op dieren getest. In het rapport (bron 6), dat eerder dit jaar gewijzigd is omtrent TTIP en cosmetica, hebben ze het vooral over “efficiënter testen”, “harmonisatie van regels” en “samenwerken en erkenning in elkaars werk”.

Wat houdt dit straks in de praktijk in? Ik geloof niet dat Amerika al onze regels en wetgevingen gaat overnemen en per direct stopt met het uitvoeren van dierproeven op cosmetica. Er zal eerder een compromis gesloten worden, zodat Amerikaanse cosmeticamerken hun producten eenvoudiger in Europa kunnen verkopen zonder al te veel regels en wetgevingen. Er is dus een kans dat wij straks allemaal Amerikaanse producten in onze schappen hebben liggen die in Amerika op dieren getest zijn. Als dit handelsverdrag doorgaat, dan is er een grote kans dat onze regels versoepelen en dat er uitzonderingen worden gemaakt voor grote Amerikaanse bedrijven.

LUSH TTIP dirty deal
LUSH strijdt, als een van de weinige cosmetica bedrijven, tegen TTIP met hun ‘Dirty Deal’ shower powder (bron 9)

Hoe zich dit precies gaat ontwikkelen weten we nog niet, maar volgens Marianne Thieme gaf de TTIP hoofd onderhandelaar, Ignacio Garcia Bercero, eerder deze week nog aan dat Amerikaanse producten niet aan de EU standaarden ten opzichte van dierenwelzijn hoeven te voldoen (bron 7). Het ziet er dus niet goed uit voor de Europese wetgevingen die de dieren nu nog enigszins beschermen binnen de EU. Aangezien er al een uitzondering gemaakt wordt voor REACH en mogelijk ook voor de Chinese overheid, dan zit een uitzondering voor TTIP er dus dik in.

Conclusie

Wetgevingen worden omzeild, grote bedrijven zetten druk op overheden en het belang van een goede economie lijkt altijd voor te gaan op de bescherming van de dieren die hier onder lijden. Ik weet niet waarom hier niet meer aandacht aan geschonken wordt door bloggers en journalisten. Door een paar uur naar informatie rondom bovenstaande onderwerpen te zoeken, zie ik dat veel organisaties en media foutieve en verouderde informatie hierover delen op hun websites. Hoe vaak ik wel niet lees dat alle cosmetica in Nederland dierproefvrij is… Zo worden consumenten in de war gebracht en blijven ze maar geloven dat alles inmiddels dierproefvrij is.

Mijn dierproefvrije blog is hierdoor niet overbodig. De vragen die ik aan bedrijven en organisaties stel zijn belangrijk en actueel. Cosmetica is nog niet dierproefvrij, ook niet in Nederland. Daarom blijf ik mijn lijsten updaten, blijf ik vragen stellen en houd ik wetgevingen en nieuwe verdragen in de gaten, zodat ik jullie van de correcte informatie kan voorzien. Ik geloof dat in de toekomst dierproeven op cosmetica wereldwijd verboden zullen worden, maar hiervoor moeten we wel met z’n allen wakker worden en betere, diervriendelijke keuzes maken en de waarheid onder ogen durven te zien.

De volgende keer dat je dus afgewimpeld wordt door een verkoopster, vertegenwoordiger of bedrijf omdat “alles in Nederland dierproefvrij is”, weet je nu hoe het echt zit en kan je die persoon uitleggen dat dit nog niet zo is. Al hoop ik natuurlijk van harte dat er ooit een dag komt dat ik zelf deze woorden op mijn blog kan schrijven en mijn vragen wel overbodig zullen worden…

Bron 1: ECHA – Interface between REACH and Cosmetics regulations (pdf), Bron 2: ECEAE – The Truth About REACH Animal Testing (artikel), Bron 3: ECHA – Hoe zit het met dierproeven? (artikel), Bron 4: Proefdiervrij – Europees handelsverbod (artikel), Bron 5: NCV – Dierproeven en cosmetica (artikel), Bron 6: The Transatlantic Trade and Investment Partnership (TTIP) Regulatory Issues EU position on cosmetics – update (pdf), Bron 7: Marianne Thieme (twitter), Bron 8: Benefit China (website), Bron 9: Waarom TTIP een Dirty Deal is (artikel), Bron bovenste afbeelding: Maja Dumat/Flickr

Share:

45 Reacties

  1. 13/11/2015 / 06:39

    Wat een ontzettend goed artikel Sophie, heel waardevol! Heel fijn dat je dit voor ons hebt uitgezocht. Er is mij nu veel meer duidelijk. Dank je wel!
    Liefs,
    Eva

  2. Maritte
    13/11/2015 / 07:34

    Zoveel respect voor jou! Ik vind het echt bewonderenswaardig dat je je niet laat afwimpelen en desondanks de kritiek van andere mensen onderzoek blijft doen. Dit was weer een prettig en informatief artikel om te lezen :)

  3. 13/11/2015 / 07:39

    Ik heb eens gelezen dat dierproeven in Brazilië verplicht zijn voor wat betreft cosmetica. Weet jij of dit klopt?

    TTIP is een angstaanjagend verdrag inderdaad. Niemand weet precies wat er in staat (democratie?), alles is hush hush, terwijl de impact op ons leven enorm gaat zijn. Van voedsel tot de vergoeding die een bedrijf mag claimen als het schade ondervindt van de invoering van een wet (bijvoorbeeld een verhoging van het minimumloon). Fijn dat jij TTIP ook nog eens belicht vanuit de dierproeven hoek, want daarmee is het inderdaad treurig gesteld in de VS :(

    • 13/11/2015 / 12:11

      Ik heb dit wel eens nagevraagd bij Cruelty Free International. Wat zij aangeven is dat er in Brazilië (en ook Rusland) inderdaad dierproeven op cosmetica producten en ingrediënten uitgevoerd worden, maar dat ze niet verplicht zijn. Voor hun eigen bedrijven worden dierproeven helaas nog vaak ingezet, maar geïmporteerde producten hoeven niet op dieren getest worden onder een wet, want die bestaat gelukkig niet (in tegenstelling tot China…).

  4. 13/11/2015 / 07:40

    Ik vind het zo ontzettend mooi dat jij niet opgeeft. Ook vooral niet doen. Dankzij jouw blog is het voor mij allemaal zoveel duidelijker. Ik heb het ook al meerdere malen te horen gekregen in een winkel. Uitleggen heeft geen zin. Winkelpersoneel wordt vaak geïrriteerd, wat mij alleen maar voldoende zegt. Het zal voor sommigen inderdaad zwaar overdreven klinken, maar voor mij niet. Ik ben blij dat jij dit blijft doorzetten en ik gebruik je lijst zoveel mogelijk.

  5. Ineke
    13/11/2015 / 08:20

    Fijn artikel weer! Dank voor je harde werk!

  6. 13/11/2015 / 09:07

    Fijn dat je alles nog even zo versimpeld uitlegd (en dat je je bronnen erbij vermeld)! Jij bent voor mij een van de – al dan niet de belangrijkste autoriteit bij het kiezen van (dierproefvrije) cosmetica. Juist omdat je jouw duidelijke lijst bijhoudt maak je het consumenten als ik gemakkelijker om de juiste keuzes te maken. En inderdaad; de optelsom met de verkoop van producten in China is gewoon heel gemakkelijk gemaakt. Juist door inzet van mensen als jij (en hoewel ik minder specifiek op de zaken inga, hoop ook ik met mijn blog een steentje bij te dragen) is er meer ruimte voor bewustwording.

  7. Martine
    13/11/2015 / 09:23

    Wat een goed artikel! Het maakt wel dat ik nog meer teleurgesteld raak in de Nederlandse overheid en de organisatie’s die zich met dit soort zaken bezig houden.
    Wat is het toch slecht gesteld met de democratie dat het zo lastig voor je is informatie en antwoord op je vragen te krijgen.
    Ik hoop dat er in de toekomst een verandering plaatsvind in het denken van de leiders zodat ook dieren hun leven kunnen leiden en niet worden gebruikt voor het testen van een mascara.
    Ga vooral op deze weg door, ik ben blij dat er in ieder geval 1 blog is die hier aandacht aan geeft.

  8. 13/11/2015 / 09:32

    Wat een fijn uitgebreid artikel! Ik snap nu eindelijk hoe het echt zit! Raar toch, dat al die instanties doen alsof er niks aan de hand is?

  9. 13/11/2015 / 10:52

    Ik reageer niet vaak maar ben wel een vaste lezer, en ik wil wel even zeggen dat ik het top vind wat je doet. Hartstikke belangrijk en zeker niet zinloos, respect voor alle tijd die je hierin steekt.

  10. michelle
    13/11/2015 / 11:24

    jou site is zeker niet overbodig! ben heel blij dat ik hem een paar jaar geleden ontdekt heb :D
    als bedrijven zo belachelijk reageren weet je eigenlijk al genoeg.
    ik hoop met je mee dat er een dag komt dat je gewoon zonder na te denken iets kan kopen en de dieren daar niet de dupe van zijn.

  11. 13/11/2015 / 11:24

    Ik vind het fijn dat je er aandacht aan blijft besteden en vooral NIET opgeeft. :D
    Je hebt het heel goed uitgelegd. Met TTIP was ik nog niet bekend, wel wat over gehoord bij het nieuws, maar vond het niet zo interessant. Eigenlijk kan TTIP dus niet zo veel goeds betekenen, ook voor cosmetica en dierproeven. :(

  12. Tineke
    13/11/2015 / 11:45

    Wat een uitgebreid en goed onderbouwd artikel. Maar wat frustrerend dat er een wet is die dierproeven verbiedt, maar dat uiteindelijk geld en economische belangen daar toch weer op vóór gaan. :(

  13. Denise
    13/11/2015 / 12:04

    Staande ovatie voor jou! Goed artikel! En ook ik ben enorm blij met je site en dat je er zoveel tijd en energie erin steekt en door blijft gaan! Heel knap en dank daarvoor! dat TTIP is helemaal iets om verdrietig van te worden en ik hoop zo dat dit verdrag niet door gaat!

  14. 13/11/2015 / 12:17

    Top dat je zoveel tijd steekt in het uitzoeken van hoe het nu echt zit omtrent dierproeven. Overbodig is dat (helaas) nog zeker niet! Bedankt voor je duidelijke artikel, ik heb weer een heleboel geleerd wat ik nog niet wist.

  15. Tanja Vullers
    13/11/2015 / 12:27

    Wat een goed artikel!

  16. 13/11/2015 / 13:27

    Goed artikel! Goed dat je juist door blijft zetten en je niet af laat wimpelen. Het lijkt me ook lastig en verwarrend om hier onderzoek naar te doen met zoveel uiteenlopende uitspraken. Je kunt nergens van uit gaan en moet voor jezelf maar bepalen wat jij denkt dat juist is.
    Is het in Amerika trouwens ook een verplichting net als in China om nieuwe producten op dieren te testen of dat niet?

    • 13/11/2015 / 22:35

      Nee gelukkig niet! Al mogen dierproeven dus wel nog uitgevoerd worden, er is nog geen wetgeving in Amerika die dit verbiedt.

  17. Kayleigh
    13/11/2015 / 13:46

    Beste Sophie,
    Ik kan je alleen maar echt met heel m’n hart bedanken voor alle informatie die je ons geeft.
    Echt fantastisch wat je allemaal doet!

  18. 13/11/2015 / 13:56

    Wat een ontzettend goed artikel, fijn om dit duidelijk op een rijtje te hebben. Ik heb heel veel bewondering voor de manier waarop je je inzet en voor het feit dat je je niet laat afwimpelen. You rock!

  19. Fenna
    13/11/2015 / 14:08

    Wat een sterk artikel!

    Bedankt dat je ons weer heel bewust maakt van het feit dat het heel belangrijk is om bij aankoop van een product na te gaan of een het daadwerkelijk proefdiervrij is.
    En het niet zomaar van een website over verkoper aan te nemen onder het mom van ‘het mag al niet meer in NL’

    Ga vooral door met je lijst!
    Ik hoop dat het uiteindelijk zo ver komt dat we met zijn allen beseffen dat dieren niet gebruikt horen te worden voor het testen van onze cosmetica etc. en dat de lijst echt overbodig zal worden.

    Dankjewel Sophie!

  20. Linda b
    13/11/2015 / 14:49

    Dat jouw site niet overbodig zou zijn wist ik uiteraard. Maar dit goed onderbouwde artikel bewijst het maar eens extra.!

  21. Jiska
    13/11/2015 / 14:50

    Ook ik wil je graag een compliment geven voor dit artikel, de tijd die je erin hebt gestoken en het feit dat je je niet laat afwimpelen! Wat een waardevol artikel heb je geschreven, heel duidelijk ook met de bronvermelding erbij.
    Ik hoop ook met heel mijn hart dat er een dag komt waarop ik een winkel in kan lopen en bij wijze van elk merk kan kopen omdat niemand meer op dieren test.

  22. 13/11/2015 / 16:38

    Wat zit dit artikel goed in elkaar! Je merkt dat je er onwijs veel moeite in hebt gestoken. Ik hoop ook met heel mijn hart dat iedereen opeens wakker schrikt en stopt met dierproeven. Tot dat moment is het schrijven en verspreiden van dit soort artikels van groot belang ♥

  23. 14/11/2015 / 01:33

    Super bedankt voor deze uitgebreide info! Als ik ooit vragen krijg van mensen, weet ik waar ik ze naar kan verwijzen :) Ook ben ik super blij met je lijst! Thanks!

  24. Sandy
    14/11/2015 / 07:43

    Top artikel weer, duidelijk, uitgebreid en nog steeds zo nodig. Zo’n denigrerend mailtje laat alleen hun zwakte zien. En deze site maakt het zo makkelijk om dierproefvrije producten te kiezen, en is daarom zo waardevol! Ben helemaal blij met je.

  25. 14/11/2015 / 12:56

    Fantastisch artikel. Heel knap dat je al die research doet. Het onderstreept voor mij nog eens extra het belang van verantwoord consumeren en zelf goed geïnformeerd zijn. Ik heb ook de indruk dat die denigrerende houding die jij vanuit sommige bedrijven ervaart, en die ook vaak tegenover consumenten aangenomen wordt, bedoeld is om mensen te overbluffen en hen het zwijgen op te leggen. Goed dat je vragen blijft stellen en je niet laat intimideren! Naarmate je blog groeit en je meer bekendheid krijgt, zullen ze steeds meer gedwongen worden om jouw vragen serieus te nemen.

  26. Ellen
    14/11/2015 / 13:58

    Super goed artikel! Wat mij betreft verdien je echt een award. Hier kruipt veel research in en je schrijft het ook heel duidelijk. Bedankt.

  27. Maria
    14/11/2015 / 14:50

    En daarom ben ik blij met jouw blog! Bedankt voor dit artikel en ga zo door :-)

  28. Ellen
    14/11/2015 / 15:14

    Heel erg goed, duidelijk artikel. Bedankt hiervoor.

  29. Patriek
    14/11/2015 / 19:34

    Sophie, dank je wel voor de uitleg en informatie. Dankzij jou kan het winkelpersoneel mij niet meer foppen. Ook heel treurig dat zij het niet weten hoe het precies zit met dierproeven door derden ect. . Wij hebben vanaf de jaren 80 jaren gevochten om cosmetica dierproefvrij te krijgen en geen bont meer te dragen en alles is teniet gedaan vanwege China en de modeontwerpers die een paar jaar geleden bont weer “in de mode” maakten. Heel erg!

  30. 15/11/2015 / 04:01

    Thanks Sophie:)! En laat je vooral niet afwimpelen inderdaad. Mensen houden het graag ‘makkelijk’ voor zichzelf door ervan uit te gaan dat ‘alles wel goed zit’ en ‘anderen zich daar wel om zullen bekommeren’ er zijn immers toch wetten en regels? Echter in de praktijk begint het bij jezelf, want je kunt er nooit van uit gaan dat iets vanzelf wel gaat zoals het hoort (helaas.)

    Jouw blog draagt wel bij aan een groter bewustzijn dus wees daar trots op:)

  31. 15/11/2015 / 09:35

    Zo goed dat je hier aandacht aan besteed! Het zijn de ‘kleine lettertjes’ die mensen vaak niet opvallen. Eigenlijk idioot dat dit zo gaat en mág. Kan er echt met mijn hoofd niet bij.

  32. 15/11/2015 / 19:16

    Super artikel weer! Echt geweldig dat je dit allemaal zo nauwkeurig bijhoudt. :-)

  33. 16/11/2015 / 13:09

    Heel goed en lief dat je dit steeds zo duidelijk voor ons uitzoekt en uitlegt. Je hebt een duidelijke site, èèn van de weinigen.. Laatst kreeg ik van een stichting te horen dat ik mijn donatie aan Proefdiervrij wel kon stopo zetten aangezien alle producten nu proefdiervrij zijn. Als stichtingen en bedrijven het al niet eens weten, laat staan de consumenten dan wordt het lastig. Maar ik probeer altijd zoveel mogelijk mensen het uit te leggen en door te sturen naar jouw site. Keep up the good work..

  34. Priya
    18/11/2015 / 20:15

    Hoi Sophie, ik zag bij de ‘cosmetica bedrijven die WEL op dieren testen’ Mary Kay er nog niet tussen staan. Ik heb laatst een party gehad met dat merk en helaas test dat merk ook op dieren aangezien ze in China verkopen. Hier de Chinese website van het merk: https://www.marykay.com.cn/main/index.aspx

    • 18/11/2015 / 20:58

      Hoi Priya, ik wist niet dat Mary Kay ook in Nederland actief is! Dan zet ik ze inderdaad op de lijst. Dankjewel voor de toevoeging!

  35. Pingback: Reads | ♥
  36. Moreen
    28/12/2015 / 20:42

    Heel verhelderend! Enorm blij dat ik jouw blog heb ontdekt :) Groetjes uit België !

  37. Lisette
    16/04/2016 / 15:25

    Is dit niet iets om bij de keuringsdienst van Waarde op te geven als item? Wie weet willen zij er dan een aflevering over maken en komen ze meer te weten met hun hele team!

    • 16/04/2016 / 16:04

      Ik ben toevallig al een keer benaderd door dit programma voor een telefonisch interview – ze waren van plan een uitzending te maken over cosmetica en China, alleen was het uiteindelijk niet interessant genoeg voor een uitzending helaas!

  38. 23/05/2016 / 16:09

    Super dat je dit zo duidelijk uiteenzet. Top!

  39. Lore
    25/05/2016 / 18:34

    Dag Sophie

    Ik ben vandaag pas op jouw blog uitgekomen en ik vind het geweldig! Ik ben zelf pas een blog gestart om het lijden van dieren in de wereld onder de aandacht te brengen en meer bepaald wat mensen kunnen doen om te helpen. Testen op dieren hoort daar zeker bij, dus bedankt! Ik ga zeker en vast verwijzen naar jouw blog. Doe zo voort!!!

    • 25/05/2016 / 22:15

      Dankjewel Lore en ik ben benieuwd naar jouw blog! :)